مقدمه

برای اینکه بتونیم بهتر با دستگاه های دیجیتال مثل کامپیوتر ها کار کنیم، نیازه که یه مقدار درک درستی از مفاهیم پایه و اساسی مرتبط با اون داشته باشیم. توی این سری ویدیو ها، ‌من قصد دارم این مفاهیم رو به شکل خیلی ساده و روون و از طرفی کوتاه، به شما آموزش بدم. پس ادامه ویدیو رو با من همراه باشید تا در مورد آدرس IP، چیز های مهم و کلیدی که شاید نمیدونستید رو بهتون بگم…

IP address چیه؟

ip address یه شناسه ی یکتاست که به هر دستگاه دیجیتالی که به یه شبکه کامپیوتری با پروتکل اینترنت وصل میشه، داده میشه برای اینکه بشه به این دستگاه ها مراجعه کرد. یه جورایی شبیه کدپستی تو کشور های درست درمونه که نظمی داره و با استفاده از اون کد، دقیقا یه خونه رو میشه مکان یابی کرد یا به اونجا پیام فرستاد.

آدرس IP رو میشه بر اساس چند معیار مختلف دسته بندی کرد، از جمله: ورژن، سطح دسترسی و متغیر بودن. از نظر ورژن IP، ما دو نسخه ی معروف و رایج داریم که امروزه استفاده میشه: v4, v6. از نظر سطح دسترسی ما آی پی های عمومی یا اصطلاحا Public IP و آی پی های خصوصی یا Private IP داریم. و اما سومین معیار دسته بندی که همون متغیر بودن هست. از این حیث ما آی پی آدرس های ثابت یا static داریم و آی پی های پویا یا همون Dynamic.

IP v4

آی پی ورژن چهار، رایج ترین ورژن آی پی در حال حاضر هست که در کل ۳۲ بیته و از چهار قسمت یا Octets که هر کدومش ۸ بیت هست و میتونه یه عدد از ۰ تا ۲۵۵ باشه تشکیل شده و بین این قسمت ها یه دات به عنوان جدا کننده قرار داره.

از اونجایی که آی پی ورژن چهار ۳۲ بیت طول داره و گفتیم آی پی آدرس ها باید یکتا یعنی غیر تکراری باشند، پس در کل ما فقط میتونیم ۲۳۲ آی پی یکتا داشته باشیم که میشه ۴,۲۹۴,۹۶۷,۲۹۶ یعنی حدود چهار میلیارد و اندی.

شاید فکر کنید این عددخیلیه، حداقل قیافش که اینطوری میگه، اما در واقع ما الان دچار کمبود IP v4 شدیم دلیلشم کنه امروزه از کامپیوتر و تبلت و موبایل گرفته تا چای ساز و تستر آی پی دارن و به همین دلیل داریم میریم به سمت IPv6 که پیش بینی میشه تا سالها برامون کفایت کنه چون تعداد زیادی آی پی خواهیم داشت. حالا در این مورد در بخش بعدی بیشتر صحبت می کنیم.

IP v6

با توجه به محدودیتی که در تعداد آی پی های ورژن چهار داشتیم، سازمان Internet Engineering Task Force (IETF) در دسامبر ۱۹۹۸ این نسخه رو به عنوان پیش نویس استاندارد ارایٔه داد و در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷ به عنوان یه استاندارد اینترنتی تصویبش کرد.

S. Deering; R. Hinden (July 2017), “Internet Protocol, Version 6 (IPv6) Specification”, Ietf Request for Comments (RFC) Pages – TestInternet Engineering Task Force (IETF), ISSN2070-1721RFC8200 Obsoletes RFC 2460.
Siddiqui, Aftab (17 July 2017). “RFC 8200 – IPv6 has been standardized”. Internet Society. Retrieved 25 February 2018.

در نسخه ۶ استاندارد آی پی، ما با ساختار پیچیده تری مواجهیم. این نوع آی پی ها ۱۲۸ بیتی هستند و از ۸ بخش ۱۶ بیتی تشکیل شده اند و با علامت دو نقطه (:)، هر بخش از قسمت دیگه جدا میشه.

قبل از اینکه یک مثال از آی پی ورژن ۶ به شما بزنم، میخوام یه توضیح خیلی مختصری درباره پایه اعداد بدم که الان بکارمون میاد. در IPv4 که قبلا در موردش صحبت کردیم، اعداد بر مبنای ۱۰ بودند که ما بهشون اعداد دسیمال میگیم و در زندگی روزمره ازشون استفاده میکینم.

اما در این نوع آی پی (یعنی ورژن ۶) از اعداد در مبنای ۱۶ یعنی هگزادسیمال استفاده شده. در نتیجه ما علاوه بر اعداد در بازه ی ۰ تا ۹، یه سری حروف از A تا F هم داریم. پس هر بخش آی پی در این ورژن میتونه یه عدد بین ۰۰۰۰ تا FFFF باشه.

به عنوان مثال این یه آی پی ورژن ششه:

همونطور که تو تصویر میبینید این یه آی پی ورژن ۶ که با دو نقطه، هشت بخش مختلفش از هم جدا شده. حالا اینو ببینید:

عجیب شد نه؟ ما که گفتیم هشت بخش! چرا این یکی کمتره؟ جوابش سادست، هر وقت توی یکی از بخش های آی پی ورژن ۶، ۰ داشتیم میتونیم اون بخش رو نزاریم و حذفش کنیم. همین اتفاقی که تو این مثال ما افتاده.

اما حالا رسیدیم به بخش جالب ماجرا. قبلا گفتیم که در آی پی ورژن چهار، ما ۲۳۲ آی پی یکتا داریم که معادلش رو هم گفتیم میشه ۴,۲۹۴,۹۶۷,۲۹۶ اما در ipv6 ما ۲۱۲۸ آی پی یکتا داریم که میشه عددی خیلی خیلی خیلی بزرگ. در نتیجه حالا حالا ها نیازی به استاندارد جدید برای آی پی، حداقل از نظر تعداد نخواهیم داشت.

حالا برای اینکه این مطالبی که گفتیم، تو ذهنمون بمونه یه مرور خیلی سریع و کلی می کنیم:

…..

آی پی خصوصی (private)

از اونجایی که دوست دارم موضوعات رو ساده به شما آموزش بدم بزارین اینطوری بهتون بگم که آی پی های Private یا Local نوعی از ip هستند که فقط داخل یه شبکه داخلی معتبرند و مودم یا روتر شما به دستگاه های داخل شبکتون اختصاص میده. این به این معنیه که اون آی پی از خارج از اون شبکه داخلی قابل دسترس نیست.

شما وقتی به مودم خونتون وصل میشین، اون مودم به دستگاهی که باهاش به شبکه وصل شدین یه آی پی اختصاص میده و البته هر بار که از شبکه خارج میشید، دیگه اون آی پی رو دستگاهتون نیست، چون شما جزوی اون اون شبکه نیستید.
ممکنه هر بار که به مودم وصل بشین یه آی پی جدید از مودم بگیرین که البته این کار توسط پروتکل DHCP بصورت خودکار انجام میشه ولی شما میتونید روی سیستم خودتون تنظیماتی انجام بدین که یه آی پی خصوصی ثابت داشته باشین و هر بار تغییر نکنه.

البته در مورد ثابت بودن و متغیر بودن آی پی ها و مزایا و معایب هر کدوم بعدا بیشتر صحبت می کنیم و نکاتی رو به صورت عملی نشونتون میدم.

برای اینکه بفهمیم یه آی پی از نوع خصوصیه یا نه، کافیه بدونید یه بازه ای از آی پی ها برای شبکه های خصوصی در نظر گرفته شده. اگر با این بازه آی پی ها آشنا باشید میتونید به راحتی این موضوع رو تشخیص بدین!

۱۹۲٫۱۶۸٫۰٫۰ – ۱۹۲٫۱۶۸٫۲۵۵٫۲۵۵
۱۷۲٫۱۶٫۰٫۰ – ۱۷۲٫۳۱٫۲۵۵٫۲۵۵
۱۰٫۰٫۰٫۰ – ۱۰٫۲۵۵٫۲۵۵٫۲۵۵

آی پی عمومی (public)

آی پی هایی که خصوصی نیستند، عمومی اند 🙂 . چیه؟ گفتم که میخوام ساده توضیح بدم! ههه. اما نه، وایستید یه سری چیز های هست که در مورد آی پی های عمومی باید بدونید. اولین نکته ای که خیلی مهمه بهش توجه کنیم اینه که آی پی عمومی سیستم من، خیلی خصوصی تر از آی پی عمومی منه! چون آی پی خصوصیتون تو شبکه های دیگه هم همسانش هست و هر کسی فقط توی شبکه خودش اون آی پی براش کار میکنه اما وقتی صحبت از Public IP میشه اینطور نیست.

در واقع هر کسی که این آی پی رو داشته باشه در صورتی که سیستم شما حتی یه در ورود و آسیب پذیری یا همون Vulnerability داشته باشه هم میتونه به سیستم شما نفوذ کنه،‌از دسترسی به فایلها، میکروفون و وبکم بگیر تا شنود دیتا و… . الان بحثمون در مورد امنیت نیست در نتیجه زیاد وارد جزییات این مسٔله نمیشم اما فقط میخواد بدونید که IP public خودتون رو به هر کسی ندین و حتما فایروالتون رو روشن بزارید و یه سری کار دیگه که باعث میشه امنیت بیشتری داشته باشید ولی از اونجایی که با موضوع اصلی ویدیو زاویه داره پس تو یه ویدیو دیگه در آینده درموردش حرف میزنیم.

آی پی ثابت (static)

static ip یا آی پی ثابت که بعضی وقت ها بهش IP valid هم میگن یه نوع آی پیه که همیشه ثابت میمونه و حتی شما اگر دستگاهتون رو خاموش و روشن کنید یا از شبکه خارج بشید و برگردین، حتی بعد از گذشت روزها، ماه ها و حتی سالها… البته به شرطی که به همون شبکه وصل شین! یعنی چی؟ بزارین با یه مثال قضیه رو روشن کنیم. فرض کنیم شما برای شبکه خونتون آی پی ثابت خریدین، خب منطقا هر وقت به اون شبکه وصل بشین، همون آی پی آدرس ثابت رو خواهید داشت اما وقتی لپ تاپت رو برمیداری و میری بیرون مثلا تو یه کافه ای به شبکه اونجا وصل میشی، دیگه اون آی پی ثابت رو روی لپ تاپت رو نخواهی داشت!

اینم بگم که ISP ها آی پی ثابت ارائه نمیدن مگر اینکه خودتون با هزینه خودتون بیاید ازشون آی پی ثابت بخرین.

اما استفاده از این نوع آی پی چه مزایایی داره؟

  • راه اندازی سرور، هاست وب سایت و…
  • دسترسی از راه دور
  • راه اندازی FTP و…

آی پی پویا (dynamic ip)

غالبا آی پی ها از این نوع هستند، خصوصا تا جایی که میدونیم ISP های ما آی پی های داینامیک یا پویا به کاربرانشون میدن و خرید آی پی ثابت معمولا هزینه ای جداگانه داره. در این نوع آی پی شما وقتی به یه شبکه وصل میشین، پروتکل DHCP یا Dynamic Host Configuration Protocol یه آی پی به شما اختصاص میده که قاعدتا هر بار میتونه متفاوت باشه.

چطور ip address خودمون رو پیدا کنیم؟

اول از همه قاعدتا باید دونید که وقتی میگیم آدرس آی پی خودمون رو در بیاریم منظورمون هر دو نوع Public و Private هست. برای هر کدومش هم راه های مختلفی هست که من سعی میکنم چند تاش رو بگم.

فهمیدن آدرس آی پی خصوصی

اگر از ویندوز استفاده می کنید، با استفاده از دستور ipconfig میتونید آدرس آی پی خودتون در شبکه محلی که بهش Private IP address میگن رو در بیارید. اما اگر از سیستم عامل های یونیکس بیس مثل لینوکس و مک استفاده می کنید میتونید با استفاده از دستور ifconfig یا ip addr show این کار رو انجام بدین. البته از طریق پنل تنظیمات مودم هم آی پی تک به تک دستگاه های متصل به مودم شما و یه سری جزئیات دیگه ازشون قابل مشاهده و مدیریته!

فهمیدن آدرس آی پی عمومی

راه های مختلفی برای بدست آوردن آدرس آی پی هر دستگاه وجود داره از جمله اینکه توی گوگل سرچ کنیم what is my ip و معمولا خود گوگل نتیجه یکی از سایت ها رو در کادر اول صفحه نشون میده. اما سایت هایی هم هستند که مخصوص انجام این کارند و حتی جزییات بیشتری از جمله اینکه به چه سرویس دهنده اینترنتی وصل هستید و موقعیت جغرافیایی نسبی رو بهتون میدن. از جمله میشه به سایت whatismyipaddress.com و whatismyip.com اشاره کرد.

چطوری IP ثابت داشته باشیم؟


تنظیم آی پی ثابت در ویندوز و لینوکس متفاوته، پس در هر دو سیستم عامل نشونتون میدم چطوری این کار رو انجام بدین.
اول بریم سراغ لینوکس چون من بیشتر دوستش دارم 🙂

برای تنظیم آی پی ثابت در لینوکس میتونید از بخش تنظیمات wifi، روی دکمه تنظیمات وای فای مورد نظر کلیک کنید و از قسمت IPv4 متد رو روی manual تنظیم کرده و آدرس آی پی مورد نظرتون رو وارد کنید. فراموش نکنید که Gateway رو اگر درست وارد نکنید به مشکل میخورید.

در ویندوز هم این کار به سادگی قابل انجامه، کافیه از منوی استارت، Control Panel رو باز کنید، به بخش Network and Internet برید، روی Network and Sharing Center کلیک کنید، روی Change adapter settings کلیک کنید و سپس روی Wi-Fi یا Local Area Connection مورد نظر کلیک راست کنید و Properties رو انتخاب کنید.
گزینه Internet Protocol Version 4 (TCP/IPv4) رو انتخاب کرده و گزینه Properties رو بزنید. بعدش روی Use the following IP address بزنید و اطلاعات IP، Net Mask و Gate Way خودتون رو وارد کنید.