نقدی بر جماعت تبلیغ

السلام علیکم و رحمت الله و برکاته؛

{ فَبَشِّرۡ عِبَادِ ٱلَّذِينَ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقَوۡلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَهُۥٓۚ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَىٰهُمُ ٱللَّهُۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمۡ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ }

در این مقاله قصد دارم به عنوان یک اهل سنت و جماعت در زمینه جماعت تبلیغ و درستی یا نادرستی رویکرد این جماعت یا به تعبیری شاید بشود گفت حزب را و دلایل آن را از نظر اولا قران و سنت و ثانیا فتاوای برخی علمای مشهور جهان اسلام و استنادشان را که در اینجا شرح خواهم داد بررسی و تنجزیه و تحلیل کنم. در اینجا اساس و منهج جماعت تبلیغ، تاریخچه ی آن، برخی از عقاید و باور های آن ها و نقد و انتقاداتی که به این جماعت می شود را ان شاالله به نگارش درآورم.

حرف ها در مورد جماعت تبلیغ و اینکه رفتن به آن درست است یا خیر فراوان است لیکن ارائه دلیل محکم خیلی کم مشاهده می شود. یکی از دلایلش این است که در شرایط فعلی بنا به برخی مصلحت ها برخی از اهل علم برای ایجاد نشدن تفرقه بین امت مسلمانان و سست نشدن بنیان آن ها با این مسئله به گونه ی خیلی آرام برخورد می کنند. عده ای آن را کاملا و بدون رودربایستی به دلایلی محکم از قران و سنت رسول الله صلی الله علیه و اله وسلم رد می کنند و بسیاری از اعمالشان را بدعی (یعنی نوآورانه در دین)  (از آنجا که طبق حدیث ایجاد بدعت در دین حرام است) می دانند. از جمله شیخ آلبانی رحمه الله، شیخ بن باز و چندی دیگر از علمای کبار جهان اسلام که در این زمینه فتاوایی نیز دارند و یا حتی افرادی مانند شیخ حمود التجویری کتابی می نویسند که من آن را در منابع این مقاله قرار خواهم داد.

جماعت تبلیغ (به عربی: جماعة التبلیغ) یا جماعت تبلیغ و دعوت (جماعة التبليغ والدعوة) یکی از جنبش های اسلامی معاصر است که در آغاز در سال ۱۹۲۶ مولانا محمدالیاس این جنبش را به منظور تبلیغ اسلام، از منطقه ای در نزدیکی دهلی هند آغاز کرد که اکنون در بسیاری از نقاط دنیا منتشر شده است.

از جمله بارزترین و شاید محسوس ترین ویژگی های این جماعت که به وضوح در دعوت هایشان (که بنظرم بیش از اینکه به سوی اسلام حقیقی باشد بسوی حزب جماعت تبلیغ است) دیده می شود، می توان به روش آنها که در واقع ترغیب و تاثیر گذاشتن عاطفی و روحی/روانی روی افراد است اشاره کرد. عموما مشاهده می شود داستان ها و حکایت هایی را در راس صحبت هایشان قرار می دهند. یکی از مهم ترین نقد های که به جماعت تبلیغ می شود عدم داشتن علم کافی در مورد مسائل عقیدتی، فقهی و… است البته این را به صورت مطلق نمی توان تعمیم داد.

دعوت جماعت تبلیغ در ابتدا از هند آغاز شد و سپس پاکستان و بنگلادش را در بر گرفت.

اصول جماعت تبلیغ

این جماعت اصولی نانوشته دارد که نسل اندر نسل در میان شان در گردش است  و در عرصه ی دعوت و در سفر و و حضر به ان عمل می کند. قسمت هایی از آن به شرح زیر است:

  • هر گاه برای دعوت و تبلیغ دین ” تشکیل”  و راهی می شوند، فردی را به عنوان امیر بر می گزیننددر عین حال که هیچ کدام پست وسمتی مشخص یا شغلی و دایمی ندارند.
  • گروهی که برای دعوت یک منطقه تشکیل شده اند، هر یک رخت خواب و اندکی زاد و توشه بر دوش می گیرد و با رعایت ریاضت و قناعت راهی می شود.
  • وقتی به شهر و یا روستای مورد نظر می رسند، تقسیم بندی می شوند: گروهی به خدمت و نظافت مسجد می پردازند و عده ای به گشت و گذار در محله و منازل و مغازه ها مشغول می شوند، و همراه با اذکاری که بر زبان جاری می سازند ، مردم را برای شنیدن ” بیان ” فرا می خوانند.
  • هنگام بیان همگی گرد هم می آیند، و پس از پایان آن از حضار، ” تشکیل” در راه خدا را ” مطالبه می کنند. این تشکیل برای یک یا سه روز یا یک هفته یا چهل روز یا چهار ماه و یک سال است. توصیه می شود هر ” کارگزار” و فرد جماعتی در حداقل درماه سه روز، در سال، چهل روز و در عمر چهار ماه تشکیل می شود.
  • بعد از نماز صبح، نماز گزاران را به مجموعه هایی تقسیم می کنند و هر یک از مبلغان شان در حلقه ای جداگانه به تعلیم سوره ها و آیات قرآن مشغول می شوند.
  • معمولا” سه روز در  هر مسجدی می باشند.
  • در منزل هیچ کس مهمان نمی شوند و قامت در مسجد ضروری است.
  • هزینه های هر کس بر عهده ی خودش است، ولی اکرام و احترام، و همکاری و ایثار در میان شان فراوان به چشم می خورد.
  • به نماز شب و تهجد اهمیت زیادی می دهند و یا اشک و تضرع شبان گاهی از خداوند کی خواهند که افراد را به دست شان هدایت دهد. (منبع:وب سایت اصلاح)

بعضی از نقد هایی که به جماعت تبلیغ می شود

  • جماعت تبلیغ گسترش افقی و عددی دارد، نه کیفی و حقیقی.
  • احادیث جهاد را به تشکیل و خروج از نوع خودشان تفسیر می کنند.
  • در روایت احادیث ضعیف و حتی موضوع (جعلی) سهل انگاری می کنند.
    • از جمله نشانه های این مورد میتوان به کتاب فضائل اعمال که سالیان سال است مورد اتکای آنها قرار دارد ودائم آن را می خوانند و برای مردم بازگو می کنند اشاره کرد. این کتاب سرشار است از احادیث ضعیف و غیر قابل استناد.
  • کارشان برای جاری ساختن احکام  اسلامی در زندگی مردم کافی نیست، همچنان کارشان برای مقابله با موج های فکری دشمنان اسلام که با همه توان خود بخاطر مقابله و جنگ با اسلام و مسلمانان اماده میشوند، کفایت نمی کند.
    • استناد به دلایل منطقی و علمی محکم و استوار برای دعوت به اسلام ندارند. به همین سبب در مبارزه با افرادی که خداناباورند یا به شکلی از اشکال دچار انواع شرک شده اند ناتوانند.
  • در میان آن ها عقاید صوفیانه وجود دارد.

در آخر این را نیز عرض میکنم که جدا پذیرای نظرات و انتقادات شما هستم.

منابع مفید در این زمینه

  1. اهل سنت ایران فرصت ها و چالش ها، دکتر عبدالظاهر سلطانی، نشر آراس
  2. القول البليغ في التحذير من جماعة التبليغ، حمود التجویری

ادریس رنجبر

توسعه دهنده وب. علاقه مند به سایکل توریست و روانشناسی. دانشجوی فناوری اطلاعات. اهل و ساکن جزیره ی قشم. اگه میخوای بیشتر با من آشنا بشی کل سایتو دقیق بچرخ تا بچرخیم.

2 دیدگاه‌

  1. مهدی گفت:

    بنده نه مذهبی هستم و نه عالم با وجود اینکه اشتباهاتی در افراد جوان تبلیغی می بینم
    ولی بنظر بودن جماعت تبلیغ بهتر از نبودش هست یعنی من طی این چند سالی که جماعت تبلیغ تو شهرما رواج داشته بنظرم یجورایی جوون های ما رنگ و بوی دینی دارند. و بنظر اگر نبودش می بود شاید موضوعی دیگر اتفاق می افتاد.

    • بله. ممنون از نظرتون. من فکر می کنم بدعت های زیادی در این جماعت هست، احادیث ضعیف و اشکالاتی در عقیده ولی از طرفی تاثیر زیادی روی جامعه داشته، که بنظر من بخاطر طریقه ی این جماعت است که روی احساسات تمرکز دارد (با توجه به اینکه اساس این حزب با تصوف ارتباط زیادی دارد). با وجود اختلافاتی که بین علما در مورد این قضیه وجود دارد نظر شخص بنده این است که اگر این جماعت با همین متدلوژی پیش برود خطری برای جامعه نیز هست. دنیا گریزی چیزیست که ما را خصوصا در قرون اخیر از علم و پیشرفت عقب رانده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *