روانشناسی زرد

سلام دوستان عیدتون مبارک. امیدوارم همیشه خوشبخت و سربلند باشید. ?

خب در این مقاله می خوایم در مورد مفهومی به نام روانشناسی زرد صحبت کنیم. چند روز پیش با چند تا از دوستانم در رابطه با برخی مسائل روانشناسی صحبت می کردیم که بحث به موضوع فعلی ما یعنی روانشناسی زرد رسید. روانشناسی زرد با توجه به مفهومی که ارائه می دهد و چه بسا برای بعضی ناخوشایند باشد متاسفانه هنوز آنچنان که باید و شاید به جامعه تفهیم نشده است.

چنانکه هنوز متاسفانه ما شاهد چاپ ماهانه صد ها کتاب در موضوع “روانشناسی” هستیم در حالی که اولا مولف این کتاب ها اصولا مطالعات علمی چندانی در رابطه با «روانشناسی علمی» نداشته اند و در ثانی گفته های آنان از حیث علم روانشناسی که علمی است تا کنون خرد و کودک ولی پله های رشد و توسعه را به سرعت دارد طی می کند.

اگر دقت کرده باشید من در پاراگراف بالا از عبارت روانشناسی علمی استفاده کردم؛ این بدین دلیل است که روانشناسی زرد در واقع خارج از محدوده ی روانشناسی علمی است. بگذارید کمی دقیق تر به موضوع بنگریم.

  • روانشناسی چیست؟

در واقع تعریف علمی یکتایی در رابطه با چیستی روانشناسی وجود ندارد اما اشتراکاتی بین این تعاریف به وضوح یافت می شود. یکی از این تعاریف را در اینجا برایتان ذکر خواهم کرد.

روان‌شناسی علمی است که با استفاده از روش علمی به پژوهش و مطالعه روان (ذهن)، فرایندهای ذهنی و رفتار در موجودات زنده می‌پردازد. (منبع: psychology» Britannica» )

خب همانطور که فهمیدید؛ روانشناسی علم مطالعه ذهن، کارکرد های ذهنی (مانند احساسات، هیجانات، انگیزش و..) و رفتار انسان و البته گاهی بعضی از حیوانات است.

حالا سری می زنیم به کتاب روانشناسی عمومی انسان، تالیف دکتر علی اکبر شعاری نژاد. در فصل اول این کتاب، قسمت پنجم؛ موضوعلم و شناخت علمی مطرح می شود. در این قسمت مولف ابتدا به تعریف علم یا دانش (Science) می پردازد و سپس روش علمی و ویژگی های روش علمی را بررسی می کند.

[ برای مطالعه بیستر: روانشناسی عمومی انسان، دکتر علی اکبر شعاری نژاد، صفحه ی ۶۳ تا ۷۰]

  • روانشناسی زرد چیست؟

خب حالا که فهمیدیم روانشناسی چیست باید بگوییم روانشناسی زرد چیست و چه اهمیتی دارد که ما آن را بشناسیم. در واقع روانشناسی زرد (Yellow Psychology) به تمام مقالات، کتب، سخنرانی ها و… که در دایره ی روانشناسی علمی نمی گنجند اطلاق می شود.

مفهوم روانشناسی زرد اطلاق به کتب و متونی می گردد که اغلب با عناوینی اینگونه آغاز می شود: «افزایش اعتماد به نفس در یک روز»، «بسرعت ثروتمند شوید»، «موفقیت شما را تضمین می کنیم»، «ده روش برای رسیدن به اهداف تون»، «بیست راهکار زناشویی موفق» و… اینها عناوینی از نمونه کتاب های روانشناسی توسط نویسندگانی است که نه تنها روانشناس نیستند که این نوشته ها با پژوهش علمی هماهنگ و سازگار هم نیست. این کتاب ها اغلب بر مفاهیمی همچون موفقیت، ثروت، اعتماد به نفس و آرامش تکیه می کنند و فارغ از اینکه این توصیه ها به دور از اطلاعات علمی و پژوهشی است، بیشترین هدف خود را در پی کسب درآمدی بالا و کاملا سود جویانه از این راه دنبال می کنند. کتابهایی که به دفعات به چاپ می رسند. این کتب اغلب با تاثیرات کوتاه مدت بر مخاطبینش، تصویری غلط از اینکه روانشناسی همین است را بوجود می آورد. کتاب های روانشناسی زرد با برخورداری از اغراق ها و فریبها و گزافه گویی های بسیار تلاش می کند تا بر مخاطب خود این القا را داشته باشد که همه چیز بسرعت بهبود می یابد و راه صد ساله را می توان در یک شب طی کرد! مخاطبین این نوع روانشناسی زرد و کتب آن چه کسانی هستند؟ چه کسانی مشتاق اند تا با کمترین هزینه اما بیشترین نتیجه را بدست بیاورند؟ آیا این گروه از افراد همان اشخاصی نیستند که با خواندن چنین کتاب هایی خودشان را فردی توانمند و بلکه روانشناس هم می شناسند؟! البته نکته ای که جای تعجب و تامل بسیار برآن هست! (منبع: روانشناسی زرد؛ چاره یا معضل؟، دکتر مهشید رضوی رضوانی)

بد نیست بپردازیم به گفته های دکتر وحید وطن خواه  روانشناس و عضو انجمن روانشناسی ایران درباره کتاب‌های زرد روان‌شناسی؛ سخنان ایشان درواقع اشاره دارد به کلیدواژه‌هایی نظیر «موفقیت»، «ثروت»، «آرامش» و…. اگر این واژه‌ها را در سایت کتابخانه ملی جست‌و‌جو کنید، به تعداد کتابی بیش از ١٠هزار عنوان خواهید رسید. به‌عنوان مثال با جست‌وجوی واژه «موفقیت» به بیش از ۶٠٠ رکورد دسترسی پیدا خواهید کرد که تعدادی معادل با رقم تقریبی ٧‌هزار عنوان است. ضمن این‌که بعضی از آنها همراه هستند با پیشوند یا پسوندهای «ضمانت» مبتنی بر این فحوا که نسبت به آنچه ادعا می‌کنند، تضمین هم می‌دهند.

فراموش نکنید گفته هایی که در چارچوب روانشناسی ارائه می شود باید اولا دارای منبع باشند و در ثانی علمی باشند یعنی از لحاظ علمی و با روش های علمی قابل اثبات باشند. در مورد روش های علمی و نظریه های روانشناسی اگر فرصتی بود در آینده ای نچندان تور تا جایی که آگاهی و شناختم یاری دهد موضوعاتی را ارائه خواهم داد.

خوشبخت باشید ?


پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *